salonanarchist | leunstoelactivist

Utrecht

Dafne Schippersbrug: de Fietsersbond Routeplanner kent hem al, Google Maps nog niet

Vanmiddag ging ik voor het eerst naar mijn nieuwe werkplek bij Leidsche Rijn. De routeplanner van de Fietsersbond gaf meteen een route over de vanochtend geopende Dafne Schippersbrug; Google Maps kende deze optie nog niet. Complimenten voor de vrijwilligers van de Fietsersbond die de routeplanner actueel houden.

UPDATE 9 mei 2017 - De brug is nu ruim een maand in gebruik, maar op Google Maps is hij nog niet te vinden. Misschien wachten ze op de officiële opening aanstaande zaterdag.

Zeeuws Meisje en de snorfietslobby

Valhelm op bromfiets verplicht; drukke handel in helmen in de winkels op de eers…

Foto: Hans Peters / Anefo, 1 februari 1975, CC BY 4.0

Het Amsterdamse raadslid Jan-Bert Vroege (D66) wil de snorfiets afschaffen: «Het is begonnen als een vervoermiddel voor Zeeuwse meisjes, die door hun klederdracht geen helm op konden, maar het is uit de hand gelopen».[1] De Joop ging dat factchecken en concludeerde dat Zeeuwse klederdracht helemaal geen rol heeft gespeeld bij de invoering van de snorfiets. Vroege reageerde met een «mea culpa aan alle Zeeuwse meisjes».

Toch is het verhaal niet helemaal uit de lucht gegrepen. In verschillende kranten verscheen in december 1974 een foto van een bijeenkomst in Middelburg waar ‘een groot aantal’ Zeeuwse vrouwen protesteerde tegen de invoering van een helmplicht voor brommers, omdat die niet bij hun klederdracht zou passen. «Zonder bromfiets kunnen we niet naar de kerk of op familiebezoek», schreven ze in een protestbrief aan minister Westerterp.

Ze waren niet de enigen: 150 Spakenburgse vrouwen protesteerden om dezelfde reden tegen de ‘helmenwet’. Maar het Dagblad van het Noorden kwam al snel met een foto van twee Spakenburgse bromfietsters in klederdracht, met helm op: «Het rumoer uit de folkloristische hoek is kennelijk verstomd».

Maar in de kern klopt het verhaal van de Joop: de snorfiets kwam er vooral dankzij een lobby van het bedrijfsleven en hun belangenclub, de RAI. De minister erkende dat het bedrijfsleven ‘met enig ongeduld’ uitzag naar een besluit over toelating van de snorfiets.[2] De helmplicht had ervoor gezorgd dat er minder brommers werden verkocht, dus een nieuwe afzetmarkt was welkom.

Het ‘rumoer’ rond de klederdracht was dan misschien verstomd, maar er werd nog steeds gedaan alsof de snorfiets vooral een oplossing was voor specifieke vrouwenproblemen. De verplichte brommerhelm ging niet samen met hun haardracht en ze vonden hem niet elegant of lastig bij het winkelen, aldus de kranten.

Toen in 1976 de eerste kritiek kwam dat snorfietsen gevaarlijk, duur en milieuonvriendelijk waren, reageerde een fabrikant: «Men moet niet vergeten dat het vooral oudere mensen, bejaarden en vrouwen zijn die snorren. Die zie ik nog niet onder hun snorfiets liggen sleutelen om met allerlei technische handgrepen de motor op te voeren.»

Kortom, allerlei clichés over vrouwen werden erbij gehaald om de snorfiets te legitimeren. Maar in werkelijkheid bleek al gauw dat hij vooral door mannen werd gebruikt.


  1. Omroep Zeeland maakte ervan dat het raadslid de Zeeuwen de schuld gaf van de verkeerschaos in Amsterdam. De foto die ze bij het verhaal hebben geplaatst is natuurlijk geshopt.  ↩

  2. Zie verslag (via Fietsersbond).  ↩

Jammer! De Joep-fiets wordt niet meer gemaakt

Foto: Gonca Akyar

Ik denk dat de Joep-fiets - en de damesversie Ari - in 2008 zijn ontstaan. De Utrechtse fietsenmaker Joep Salden ontwierp een sobere, functionele fiets, zonder overbodige accessoires. Als enige concessie zat er een fietsbel op. «Die heb je wel nodig want op deze fiets haal je iedereen in», zei Salden toen ik in 2009 mijn grijsgroene Joep kocht.

Ik ben content met m’n Joep en ik ben niet de enige: de Utrechtse fietswethouder Lot van Hooijdonk heeft er ook een. TestKees, de fietsentester van de Fietsersbond, heeft in 2009 een aantal snelle stadsfietsen getest. Zijn conclusie destijds:

Joep en Ari vallen vooral op door de minimale afmontage en de prachtige klassieke uitstraling. Het frame en de onderdelen passen goed bij elkaar. (…) Hij is duidelijk sneller dan de VanMoof en veel sneller dan de luxe stadsfietsen met versnellingsnaaf en vering die in Nederland jaren zo populair was.

Dat de fiets er mooi uitziet, kwam voor Salden op de tweede plaats. «Leuk dat mensen zo enthousiast over het uiterlijk zijn, maar ik wil toch vooral dat ze hier wegfietsen met de gedachte: dat rijdt lekker!», zei hij in een interview. De fiets moest zeker tien jaar meegaan.

Navolging

Toeval of imitatie: inmiddels zijn er verschillende fietsmodellen in omloop die qua ontwerp en kleurstelling doen denken aan de fietsen van Salden. Neem bijvoorbeeld de citybike, inmiddels omgedoopt tot koeriersfiets, waar de Hema in 2011 mee kwam. Oppervlakkig gezien lijken ze wel erg op de Joep en Ari - al is de uitvoering inferieur, met dikke aluminium buizen en een comfortzadel.

In Amsterdam ben ik ooit aangesproken door de eigenaren van een fietsenwinkel op het Weesperplein. Ze zeiden dat mijn Joep een mooie fiets was, maar wel een imitatie van de Achielle-fietsen die ze zelf verkochten. Ik denk niet dat het klopt dat Salden Achielle heeft geïmiteerd. Wel heeft Achielle mooie Sam en Saar fietsen die overeenkomsten tonen met de Joep en Ari.[1]

Wat wel weer interessant is, is dat Salden z’n frames in België liet maken. Achielle zit ook in België en is ontstaan uit een familiebedrijf van framebouwers. Het zou zomaar kunnen dat de Joep-frames door Achielle zijn gemaakt.

Update: Achielle meldt op Twitter dat de Joep-fietsen inderdaad door hun werden gemaakt en dat het frame hetzelfde is als dat van de Sam en Saar.

Er heeft ook wel eens iemand gezegd dat m’n Joep aan de Amsterdamse VanMoof doet denken, maar daar kan ik het niet mee eens zijn. Smaken verschillen, maar volgens mij is de Joep sober en elegant en de VanMoof geen van beide.

Gestopt

Mijn Joep staat tegenwoordig in Utrecht, waar ik werk. Hij ziet er een stuk doorleefder uit dan toen ik hem kocht, maar het blijft een hele mooie fiets. Bovendien rijdt hij nog altijd als een trein, ook al is er nauwelijks onderhoud aan gedaan.

Ondertussen was ik op zoek naar een nieuwe fiets voor in Amsterdam. Ik dacht: ik koop gewoon nog een Joep. Maar de website van Salden’s fietsenwinkel, Het Fietspad, is uit de lucht en het telefoonnummer is afgesloten.

Op het adres van Het Fietspad zit tegenwoordig een andere fietsenwinkel, Cycleworks, waar mooie oude racefietsen aan de muur hangen. Ze wisten me te vertellen dat Salden er definitief mee is gestopt. Ruim anderhalf jaar geleden al, zo is me inmiddels duidelijk.[2] Jammer!

Inmiddels heb ik een bestelling geplaatst voor een glimmend zwarte Achielle Sam met path racer stuur. Ook erg mooi.


  1. Zeker in de uitvoering met het lichtgebogen Miel-stuur. De oudste verwijzingen naar de Sam en Saar die ik op Google kon vinden zijn uit 2010 - vandaar dat het me sterk lijkt dat Salden ze heeft geïmiteerd.  ↩

  2. Volgens de KvK is Het Fietspad per 14 januari 2015 opgeheven.  ↩

Racefietsen vs stadsfietsen: hoe Utrecht zijn fietsers portretteert

In aanloop naar de Tour de France Grand Départ op 4 juli organiseert Utrecht activiteiten om het fietsen te stimuleren en om zich op de kaart te zetten als fietsstad. Zo publiceren ze een serie portretten van fietsers uit Utrecht. Wat voor fietsen hebben ze?

Er zijn tot nog toe 67 fietsen in beeld gebracht en daar zitten maar liefst 26 racefietsen en slechts 13 stadsfietsen bij. Voor beide categorieën geldt dat ongeveer de helft van de fietsen van staal is. De stalen racefietsen zijn niet van die met roestige kettingen die je veel op straat tegenkomt (bijvoorbeeld in Amsterdam), maar zorgvuldig onderhouden klassieke racefietsen (waaronder een mixte damesfiets) en handgemaakte designfietsen.

Verder is er een velomobiel (ik heb niet echt iets met ligfietsen maar deze ziet er cool uit), een Pedersen zweefzadelfiets en een Bough Bike.

Utrecht had ervoor kunnen kiezen om vooral oude stadsfietsen te laten zien, afgewisseld met relatief nieuwe imitatie cargo- en omafietsen met bruine comfortzadels, merk Cortina of Sparta. Dat soort fietsen gebruiken Utrechters immers voor hun dagelijkse ritten (check de video’s van Mark Wagenbuur). Maar de bedoeling van de portretten is natuurlijk niet om de gemiddelde Utrechtse fiets te laten zien. De portretten roepen een beeld op van Utrechtse fietsers als diverse, doorgaans soort van hippe mensen met snelle fietsen.

Methode

Sommige portretten beschrijven of tonen meerdere fietsen. Als het om verschillende types gaat, heb ik ze apart meegeteld. Bij de classificatie van de fietsen moeten soms knopen worden doorgehakt; zo is een enkele keer onduidelijk of een fiets moet worden aangemerkt als toer- of stadsfiets. De analyse is gebaseerd op portretten 100 tot en met 40; de rest moest nog verschijnen op het moment dat de analyse werd uitgevoerd. Download de data hier.

Pages