Hieronder vind je een recent voorbeeld van de nieuwsbrief die maximaal één keer per week verschijnt. Meld je hier aan om de nieuwsbrief te ontvangen.


CBS STOPT MET ‘WESTERS’ EN ‘NIET-WESTERS’

De afgelopen jaren heeft het CBS voor allerlei organisaties een ‘barometer culturele diversiteit’ opgesteld - van Aegon tot de gemeente Amsterdam. Daarover is nu ophef ontstaan: deels omdat werknemers in de analyse worden opgenomen zonder dat ze daar expliciet toestemming voor hebben gegeven, en deels vanwege het gebruik van de categorieën westers en niet-westers. Het CBS heeft nu besloten dat die categorieën in de toekomst niet meer gebruikt zullen worden, meldde de NRC.

Het is ook wel een beetje een raar onderscheid: «Kenniswerkers uit India, studenten uit de Antillen en asielzoekers uit Eritrea vallen allemaal onder niet-westers, terwijl de – in veel opzichten vergelijkbare – kenniswerkers uit Japan, studenten uit Indonesië en asielzoekers uit Tsjetsjenië onder westers vallen,» aldus een nog niet verschenen WRR-rapport waaruit de NRC citeert.

De principiëlere vraag lijkt nog niet te zijn gesteld: of het überhaupt ok is dat mensen die in Nederland zijn geboren in officiële statistieken als aparte groep worden aangemerkt op basis van het geboorteland van (één van) hun ouders.


‘DATABEHEER NIET AAN MARKT OVERLATEN’

In de ESB schrijven Bijlsma e.a. dat je het verzamelen, beheren en toegankelijk maken van publieke data niet aan de markt moet overlaten (betaalmuur). De markt kan niet goed de betrouwbaarheid van gegevens garanderen en er ook niet voor zorgen dat gegevens jaar in jaar uit op een consistente manier worden verzameld, met respect voor de privacy. Bijlsma e.a. zien hier een taak voor het CBS, dat hier een vast bedrag (‘lump sum’) voor zou moeten krijgen.

De auteurs zitten in de Gebruikersraad Microdata Services van het CBS en het idee voor het artikel ontstond op een bijeenkomst in november 2019. Doordat steeds meer gebruik wordt gemaakt van de CBS-gegevens (en door ziekte van werknemers) kwam de dienstverlening in de knel. Bijlsma wierp de - terechte - vraag op waarom de toegang tot publieke data niet met publiek geld gefinancierd wordt. Ze spraken af om, in overleg met het CBS, te kijken hoe en waar deze discussie zinvol gevoerd zou kunnen worden.

Een vraag waar het artikel niet op ingaat is of het CBS zich weer zou moeten beperken tot het verzamelen, beheren en toegankelijk maken van gegevens. De laatste jaren is het CBS zich meer gaan bezighouden met de analyse en interpretatie van gegevens, soms als manier om geld binnen te halen via externe opdrachten (zie de diversiteitsbarometers). Daarop kwam kritiek van commerciële bureaus die dit als marktverstoring zien, maar er zijn ook critici die waarschuwen dat de neutrale positie van het CBS in het geding komt (Bregman, Bezemer).


WOB

Interessant interview met RTL-journalist Pieter Klein over het taaie handwerk dat komt kijken bij onderzoeksjournalistiek en de rol van de Wob. «Je leest het, en je denkt: mwah, er zit niet zoveel in. Maar het loont om altijd héél goed te lezen. Zelfs een afwijzing moet je soms woord voor woord lezen, wat staat hier nou eigenlijk?» (via)


‘UITLEGBARE’ ALGORITMES

Steeds vaker worden beslissingen genomen met behulp van algoritmes, bijvoorbeeld door werkgevers of door uitkeringsinstanties. Dat kan ingrijpende gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat mensen hun inkomen verliezen.

Vaak wordt gezegd dat het belangrijk is dat dit soort algoritmes ‘uitlegbaar’ zijn. Tessa Cramwinckel onderzocht wat daar eigenlijk mee wordt bedoeld: «Uit haar bijna afgeronde onderzoek blijkt dat wetenschappers daarmee vooral bedoelen dat ze het aan elkaar kunnen uitleggen,» niet aan gewone burgers. Cramwinckel pleit voor modellen die eenvoudiger zijn uit te leggen, zoals lineaire modellen.


GOLVENDE LIJNGRAFIEK

Waarom verbinden we de punten in een lijngrafiek met een rechte lijn? Een curve ziet er beter uit, oppert datajournalist Maarten Lambrechts op Twitter. Dat levert een interessante discussie op. Als je gemeten waarden verbindt met een lijn, dan ben je eigenlijk aan het gokken wat de tussenliggende waarden zijn geweest. Waarschijnlijk zijn rechte lijnen niet accurater dan een curve: ‘sudden changes in direction are pretty much guaranteed to be wrong’. Aan de andere kant zou je kunnen aanvoeren: ‘smoothed lines imply an accuracy that does not exist’.

Een ander geval is wanneer de punten niet voor individuele metingen staan, maar voor een gemiddelde. De consensus lijkt dat je dan eigenlijk beter voor een staafdiagram kan kiezen.


GRAFIEKEN: GOLVENDE BASISLIJN

De y-as van een grafiek hoeft niet altijd bij 0 te beginnen, maar als de nullijn ontbreekt is het wel fijn om de lezers daar op te wijzen. Twee jaar geleden deed R.J. Andrews de suggestie om in zo’n geval de onderkant van de grafiek aan te geven met een zigzaglijn, wat weer suggereert dat de onderkant van de grafiek is afgescheurd. Het idee was gebaseerd op voorbeelden uit het begin van de vorige eeuw.

Nu heeft hij weer een ander voorbeeld gevonden van een golvende basislijn: een grafiek van Otto Neurath uit 1936. De y-as begint bij 0, dus daar heeft het niets mee te maken. Of beter gezegd, daar heeft het juist wel mee te maken. De nullijn vertegenwoordigt hier namelijk het zeeniveau.


WIND

Best vaak noordenwind de laatste tijd.