salonanarchist | leunstoelactivist

Honderden fietsers demonstreren voor schone lucht en ruimte op het fietspad

IMG_6372

Op vrijdagavond 22 september reden totaal vijfhonderd fietsers - van doorgewinterde activisten tot jonge ouders - demonstratief dwars door de Amsterdamse avondspits om schone lucht en ruimte op het fietspad op te eisen. Veel mensen langs de route lieten hun steun voor de actie merken, al reageerden sommige automobilisten en scooterrijders minder enthousiast.

Een belangrijk doel is dat het fietspad scootervrij wordt. Eén van de organisatoren, Reinder Rustema: «Eindelijk manifesteerden fietsers zich eens tegen de snorfiets. Dat is voor het eerst. En dan gelijk honderden». Ondanks de brede steun voor scootervrije fietspaden, lijkt de Tweede Kamer een beslissing voor zich uit te schuiven, aldus Teeja Arissen van de Fietsersbond Amsterdam.

Op 3 oktober worden er verschillende petities overhandigd. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 21 maart worden meer acties georganiseerd om schone lucht en meer ruimte voor fietsers en voetgangers op de agenda te zetten.

De actie is georganiseerd door Milieudefensie, Fietsersbond, wijkcentrum D’Oude Stadt en de groep Fietspad Terug, allen verenigd in het bewonerscollectief Schone Lucht en Ruimte. Petities hier en hier. Mail foto’s van de demonstratie.

Bijgewerkt zondag 24 september

Tags: 

Het netwerk van Nederlandse ondernemingen

Een van de manieren waarop bedrijven met elkaar verbonden zijn, is door gedeelde bestuurders: een commissaris bij een bepaald bedrijf zal soms ook commissaris zijn bij andere bedrijven. Onderzoekers gebruiken deze ‘board interlocks’ om te analyseren welke bedrijven een centrale plek innemen in het ondernemingennetwerk. Dit «wordt veelal beschouwd als indicatie voor een machtige of tenminste gunstige positie», aldus Frank Takes en Eelke Heemskerk in een interessant artikel over dit onderwerp.

Zowel de Volkskrant als NRC Handelsblad hebben visualisaties gemaakt van de (zakelijke) elite en hun commissariaten en andere functies. De gegevens van die visualisaties kan je weer gebruiken om netwerken te maken op basis van board interlocks. Hieronder een voorbeeld met gegevens van NRC Handelsblad uit 2017:

Donkere nodes verwijzen naar organisaties met een centrale positie in het netwerk, afgemeten aan hun betweenness centrality. Hieronder nog een voorbeeld, op basis van gegevens van de Volkskrant uit 2013:

Het duidelijkste verschil is dat de tweede grafiek veel meer nodes (organisaties) en edges (gedeelde bestuurders) bevat dan de grafiek over 2017. Maar er zijn nog meer verschillen. De dataset uit 2017 bevat alleen nodes met tenminste twee edges - waarschijnlijk het gevolg van een selectiecriterium dat NRC Handelsblad heeft gebruikt vanwege het type visualisatie dat ze wilden maken. De dataset uit 2013 bestaat verder uit meerdere componenten: drie sets van organisaties zijn alleen onderling verbonden en niet met de rest van het netwerk.

Er zijn dus flinke verschillen tussen de datasets. Is het desondanks zinvol om ze onderling te vergelijken? De tabel hieronder laat voor beide jaren de top–10 van organisaties met de hoogste betweenness centrality zien. De vergelijking beperkt zich tot organisaties die in beide datasets voorkomen.

2013 2017
VNO-NCW VNO-NCW
DNB Ahold
Concertgebouw Concertgebouw
KLM KLM
ABN Amro Schiphol
Aegon NV FrieslandCampina
Concertgebouw Fonds Philips
DSM DNB
Philips Rabobank Groep
Heineken NV Vopak

Organisaties als VNO-NCW, het Concertgebouw en KLM lijken een vrij stabiele centrale positie in te nemen. VNO-NCW heeft een omvangrijke Raad van Commissarissen met vertegenwoordigers uit uiteenlopende sectoren. Het Concertgebouw werd jaren geleden al omschreven als de huiskamer van de elite.

Naast deze constante factoren zijn er flinke verschillen tussen de twee ranglijsten. De rangcorrelatie is slechts 0.33 en niet statistische significant. Dit kan te maken hebben met verschillen in de manier waarop de datasets zijn samengesteld; de kleine omvang van de overlap tussen de twee dataset (slechts 34 organisaties) en andere problemen die te maken hebben met de kwaliteit van de gegevens.

Aan de andere kant, sommige verschillen tussen de ranglijstjes lijken wel degelijk overeen te komen met daadwerkelijke veranderingen in de positie van ondernemingen. Twee voorbeelden:

  • Een van de snelste stijgers is Ahold. Ahold is in 2016 met Delhaize gefuseerd. Het lijkt plausibel dat dit hun positie in het bedrijvennetwerk heeft versterkt.
  • ABN Amro is verdwenen uit de top–10. Vroeger had de bank commissarissen met veel connecties, zoals Gerrit Zalm en Joop Wijn (die allebei door de draaideur tussen overheid en bedrijfsleven zijn gegaan), Peter Wakkie en Marjan Oudeman (volgens verschillende lijstjes één van de meest invloedrijke Nederlandse vrouwen). In 2015 stapte voorzitter Wakkie op na een rel over buitensporige beloningen (de bank was nog altijd in handen van de staat nadat hij in 2008 met publiek geld was gered). Vervolgens verlieten ook Oudeman, Zalm en Wijn de bank, deels vanwege de beursgang die eraan kwam. Het huidige bestuur lijkt een bescheidener profiel te hebben.

Bij dit soort analyses zou het enorm helpen om meer gegevens te hebben. Dat is nog een extra reden waarom het Handelsregister beschikbaar zou moeten komen als open data: dat biedt meer inzicht in de onderlinge verhoudingen in zakelijk Nederland.

Methode en gegevens

Zie de Engelstalige versie van dit artikel.

De fietsmonarchie

Amsterdam is de Fietsrepubliek; Nederland is de fietsmonarchie. Voor een deel is de fiets een pr-ding waarmee vorsten laten zien hoe «gewoon» ze zijn, maar tegelijk lijken ze er ook gewoon lol in te hebben om te fietsen. En of je nou koningsgezind bent of niet, het levert wel goede beelden op.

Het fragment hierboven is afkomstig uit het Polygoonjournaal van 1 januari 1980 (Creative Commons CC-BY-SA). Juliana trapt lekker door.

Wilhelmina

Koningin Wilhelmina op de fiets bij Paleis Soestdijk

Zeker tot in de jaren zestig reed het koninlijk huis op fietsen van Fongers, zoals hierboven Wilhelmina en hier Juliana. Op de foto hierboven fietst Wilhelmina bij Paleis Soestdijk (11 januari 1938, Nationaal Archief, onbekende fotograaf / Anefo, CC-BY). Tegenwoordig staat op Soestdijk een standbeeld van Juliana die naar langsrijdende fietsers zwaait (wel terugzwaaien).

Juliana

Juliana op de fiets / Juliana riding a bike

Juliana maakt een fietstochtje op Terschelling (11 juli 1967, Collectie Spaarnestad/NA/Anefo/Koch).

Koningin Juliana opent de Drentse rijwielvierdaagse op de fiets

Juliana opent de Drentse rijwielvierdaagse op de fiets. Ondertussen heeft het koninklijk huis Fongers verruild voor Gazelle. Op de foto hierboven heeft Juliana haar Gazelle net ontvangen van mannen met het bedrijfslogo op hun werkkleding (8 juli 1975, Mieremet, Rob / Anefo, public domain). Blijkbaar was Gazelle actief betrokken bij dit soort tochtjes. Vanaf 1992 mocht het bedrijf zich «Koninklijke Gazelle» noemen en in 2015 opende Willem-Alexander de vernieuwde Gazellefabriek in Dieren.

Beatrix

Prinses Beatrix en Prins Claus , tweede dag op de fiets tijdens werkbezoek in Dr…

Boven en onder: Beatrix en Claus, hipper dan ik me ze herinnerde, tijdens een werkbezoek in Drenthe. Ook zij rijden hier op fietsen van Gazelle. Het meefietsende personeel heeft een grappige Gazelle Clipper vouwfiets gekregen (20 september 1973, Mieremet, Rob / Anefo, public domain, hier en hier). Blijkbaar moest dat model gepromoot worden; op de foto hierboven van Juliana is er ook één te zien.

Prinses Beatrix en Prins Claus , tweede dag werkbezoek Drenthe, Prinses Beatrix …

Ook de jongere generatie fietst, maar daar heb ik geen foto’s met open licentie van kunnen vinden. Ondertussen rijden Máxima en Amalia op een Batavus.

Tags: 

De open data van de Kamer van Koophandel

Pijnlijk: Nederland is een van de minst transparante landen van Europa als het gaat om bedrijfsinformatie. In veel landen is het Handelsregister opengesteld als open data. Voorbeelden zijn Groot-Brittanië, Frankrijk, België, Roemenië, Bulgarije, Finland, Noorwegen en Denemarken (aldus Open State).

In november 2015 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die vraagt of het Nederlandse handelsregister open kan worden gesteld. Het heeft even geduurd, maar op 17 juli dit jaar heeft de Kamer van Koophandel twee datasets gepubliceerd. Open State, een organisatie die zich inzet voor een transparante overheid, is niet echt enthousiast. Terecht?

De gegevens

Er zijn twee datasets gepubliceerd die wekelijks worden bijgewerkt. De ene bevat bedrijfsgegevens uit het Handelsregister zoals woonplaats, sector, datum oprichting, etc. De andere bevat gegevens uit jaarrekeningen. De jaarrekeningen zitten in een zip-bestand met 580.000 xml-bestanden.

De gegevens zijn geanonimiseerd. Volgens de Kamer van Koophandel is dat noodzakelijk om de privacy van ondernemers te beschermen. Overigens zijn niet-geanonimiseerde gegevens tegen betaling wel verkrijgbaar bij de Kamer van Koophandel.

TNO heeft zich hier ook over gebogen. Het onderzoeksinstituut vindt het terecht om rekening te houden met de privacy van ondernemers, maar vindt de gekozen oplossing (alles anonimiseren) onnodig drastisch.

Het anonimiseren maakt het niet alleen onmogelijk om gegevens over een individueel bedrijf op te zoeken; het beperkt ook de mogelijkheden om gegevens te analyseren. Je kan bijvoorbeeld niet op bedrijfsniveau ontwikkelingen in de tijd volgen.

De jaarrekeningen

In de gepubliceerde gegevens zitten alleen jaarrekeningen die door bedrijven digitaal en in het gewenste bestandsformaat zijn aangeleverd. Er zitten 185.000 jaarrekeningen over 2016 bij, terwijl 255.000 bedrijven hun jaarrekening over dat jaar bij de Kamer van Koophandel hebben gedeponeerd (volgens de Handelsregister dataset). Het lijkt erop dat vooral grotere bedrijven ontbreken. Voor eerdere jaren lijken nog meer jaarrekeningen te ontbreken.

Dit betekent onder meer dat je geen totaalbedragen per sector kan berekenen. Overigens verwacht de Kamer van Koophandel dat in de toekomst meer bedrijven hun jaarrekening digitaal zullen aanleveren.

Bijna alle jaarrekeningen in de open dataset bevatten op zijn minst enkele posten uit de balans, maar andere essentiële informatie ontbreekt:

  • In bijna alle gevallen ontbreekt een winst- en verliesrekening (kleine bedrijven hoeven geen winst- en verliesrekening te deponeren, maar ook voor grotere bedrijven ontbreekt deze informatie).
  • Het aantal werknemers ontbreekt.
  • Ruim de helft van de jaarrekeningen bevat geen sectoraanduiding (SBI-code).

Betekenisvolle stap?

Open State noemt de publicatie van de gegevens slechts «een eerste kleine stap». Gezien de beperkingen kan ik me daar wel iets bij voorstellen.

De Kamer van Koophandel citeert minister Henk Kamp, die sprak van een «betekenisvolle stap». Zijn uitspraak was gebaseerd op een rapport dat de Kamer van Koophandel zelf had opgesteld. Dat rapport suggereerde dat het mogelijk zou worden om aggregaties te maken op basis van het aantal werknemers, of om bijvoorbeeld de concentratie van bepaalde typen bedrijven te onderzoeken.

Met de huidige datasets kan dat niet, lijkt me. Sterker, het is de vraag of je überhaupt conclusies kan verbinden aan deze gegevens (en ik ben niet de enige die zich dit afvraagt). Hopelijk is dit inderdaad slechts een eerste stap naar een echt open handelsregister.

Hier is een Python-script dat de gegevens downloadt en unzipt en de jaarrekeningen opslaat als csv. Dit kan een tijdje duren.

Tags: 

Deelfietsen: wie profiteert

Amsterdam is de afgelopen weken overspoeld door «deelfietsen» die met een app gehuurd kunnen worden. Big business, aldus het Parool. Amsterdammers reageerden op deze commerciële rotzooi door fietsen demonstratief bij het grof vuil te zetten. De gemeente heeft inmiddels laten weten dat de fietsen worden verwijderd, om vervolgens de markt te reguleren.

Hoe moet dat nieuwe beleid eruit zien? Het gebruik van de openbare ruimte moet goed geregeld zijn. Dat geldt ook voor de kwaliteit van de fietsen. Het zou mooi zijn als de gebruiksgegevens als open data beschikbaar komen via een API. Verder vragen veel mensen zich af of de fietsen voor toeristen bestemd zijn, of voor Amsterdammers. De volgende vraag die je zou moeten stellen: zijn ze bestemd voor alle Amsterdammers?

Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat inwoners van armere buurten veel belangstelling hebben voor deelfietsen. Toch worden de fietsen het meest gebruikt door rijkere, witte stadsbewoners. Sommige steden en fietsverhuurders doen wel hun best om het systeem toegankelijk te maken voor iedereen.

In Amsterdam richt fietsverhuurder Donkey Republic zich vooral op de buurten rond het centrum, zo suggereert hun kaartje (het laat niet de daadwerkelijke locaties van fietsen zien, maar wel hoe het bedrijf zich profileert). Concurrent Hello Bike richt zich specifiek op de Zuidas.

Natuurlijk is dit geen specifiek kenmerk van deelfietsen. In de rijkere buurten rond het centrum wordt sowieso meer gefietst dan buiten de ring. Maar als er vergunningen komen voor fietsverhuurders, dan kan je best in de voorwaarden zetten dat ze hun product aantrekkelijk en toegankelijk moeten maken voor alle Amsterdammers.

Pages