De Amsterdamse fietser gevisualiseerd

Fietsstad Amsterdam, een nieuw boek van Fred Feddes en Marjolein de Lange, beschrijft hoe Amsterdam een fietsbeleid ontwikkelde (meer over het boek hieronder). Het archief van de Fietsersbond Amsterdam vormde een belangrijke bron voor het boek. Daarnaast is gebruik gemaakt van verkeersgegevens om trends te analyseren.

Een interessante dataset bestaat uit tellingen van het aantal fietsers, auto’s en andere weggebruikers die de stad in- en uitreden, over de periode 1980–2009. De meeste lokaties waar verkeer is geteld liggen op de Singelgracht, die een soort cirkel vormt om het centrum van Amsterdam.

De cijfers zijn telkens gebaseerd op handmatige tellingen op één dag, van 7:00 - 19:00 uur, van het verkeer in beide richtingen.

Ik werd gevraagd om mee te denken over een manier om deze gegevens te visualiseren, een interessante (en erg leuke) klus. Hieronder bespreek ik enkele opties die we hebben overwogen.

Spindiagram

Vanwege de ligging van de tellokaties lag het voor de hand om een cirkelvormige grafiek uit te proberen. De gemeentelijke Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer was in 2007 ook al op dat idee gekomen. In een factsheet gebruikten ze een spindiagram om de fietstellingen in beeld te brengen.

Overigens noemden ze hun grafiek geen spindiagram, maar waaier. Met een fietsmetafoor legden ze uit hoe de grafiek werkt: «vanuit het middelpunt zijn de telpunten rond de binnenstad verbonden als spaken in een fietswiel».

Het is een mooie grafiek, maar dit grafiektype heeft ook een nadeel. Impliciet wordt de suggestie gewekt dat de oppervlakte binnen de paarse lijn correspondeert met het aantal passeringen, wat eigenlijk misleidend is (zie dit artikel voor een bespreking van een vergelijkbaar probleem). Een andere beperking is dat de grafiek niet laat zien hoe het fietsgebruik is veranderd - al zou je een versie kunnen maken met aparte lijnen voor 1980 en 2009.

Radial lollipop chart

Als alternatief heb ik een radial lollipop chart gemaakt. Althans, zo noem ik hem maar; voor zover ik weet bestond dit grafiektype nog niet. De grafiekbibliotheek die ik gebruik, D3.js, lijkt geen methode te hebben om de ‘spaken’ te tekenen, of in ieder geval kon ik die niet vinden. Ik heb daarom een functie geschreven om het begin- en eindpunt van de lijnen te berekenen. Ik was allang vergeten hoe je sinus en cosinus gebruikt, dus dat moest ik opzoeken. Ik heb de code hier gepubliceerd.

Hieronder een radial lollipop chart die laat zien hoe het fietsverkeer op bijna alle Singelgrachtkruisingen is toegenomen.

En hier een die het tegenovergestelde effect laat zien voor auto’s.

Ik hou er wel van als datapunten buiten het grafiekgebied vallen - al is dit misschien een beetje overdreven. De uitschieters worden veroorzaakt door het feit dat een groot deel van het autoverkeer de route Wibautstraat - IJtunnel gebruikt. Ik had de schaal kunnen aanpassen zodat deze uitschieters binnen het grafiekgebied zouden vallen, maar dan zou het veel moeilijker worden om veranderingen op andere routes en op de fietsgrafiek te onderscheiden.

Vlakdiagram

Ik ben op zich wel gecharmeerd van die radial lollipop chart, maar hij heeft een beperking: hij laat de veranderingen tussen 1980 en 2009 zien, maar niet wanneer die veranderingen zich voordeden. Het autoverkeer nam al af voordat de groei van het fietsverkeer goed op gang kwam, maar op de radial lollipop chart zie je dat niet.

In het boek staat daarom een vlakdiagram, waarbij kleuren corresponderen met de geografische oriëntatie van de kruisingen. Eenvoudig, maar effectief. En als je in de details wil duiken, klik dan hier voor een eerdere schets: fiets, auto.

Over het boek en de tentoonstelling

De Fietsersbond Amsterdam heeft zijn archief overgedragen aan het Stadsarchief. Marjolein de Lange, die een vrijwilligersproject coördineerde om de overdracht voor te bereiden, kwam op het idee om het materiaal te gebruiken als input voor een boek. Dat idee heeft ze vervolgens uitgevoerd samen met auteur Fred Feddes.

Het resultaat is een erg interessant boek over activisme versus samenwerking, over de plek van de fiets in het gemeentelijk beleid en over hoe de toverkracht van de Amsterdamse fietscultuur de doorslag gaf in de epische strijd om de onderdoorgang voor fietsers onder het Rijksmuseum. Verder staat het boek vol fantastische foto’s, kaarten en affiches. Een must voor iedereen die geïnteresseerd is in fietsen, Amsterdam, of actieposters. Er is ook een gratis toegankelijke tentoonstelling in het Stadsarchief (tot 30 juni).

Hoe vind je die open data

De website waar Amsterdam open data aanbiedt (data.amsterdam.nl) wordt niet zo goed bijgehouden, meldt Nico van Gog op Twitter. Terwijl Amsterdam in zijn coalitieakkoord juist onderstreept hoe belangrijk open en toegankelijke gegevens zijn.

Van Gog legt de vinger op een zere plek: veel links naar gegevenstabellen van OIS zijn gebroken. Het gaat om tabellen die vernieuwd zijn en die daardoor een nieuwe url hebben gekregen (op data.overheid.nl staan deze tabellen ook met gebroken link).

Vorig jaar heb ik de site van OIS gescraped en een lijst gemaakt met alle tabellen die ik kon vinden. Naar aanleiding van de tweet van Van Gog heb ik die lijst nu bijgewerkt. Het is niet ideaal, maar je kan hem met CTR-F / CMD-F relatief eenvoudig doorzoeken.

Een interessant aspect van data.amsterdam.nl is overigens dat deze site zowel op ambtenaren als op het algemene publiek is gericht. Dat heeft als praktisch nadeel dat je er links vindt naar informatie waar je niet bij kan (Kadaster, Kvk). Toch valt er wel iets voor te zeggen: als je vindt dat gegevens zoveel mogelijk openbaar moeten zijn, dan is het niet verkeerd dat burgers hetzelfde dataportaal gebruiken als ambtenaren.

Mocht de gemeente aanleiding zien om data.amsterdam.nl nog eens tegen het licht te houden, dan heb ik een bescheiden suggestie: publiceer de dataverzoeken die worden ingediend, en wat ermee gebeurt. Net als het Rijk.

UPDATE 18 november 2018 - Twee dagen nadat ik dit stuk op m’n blog had gezet bleek een student sociale geografie en planologie te zijn vastgelopen op het dataportaal van de gemeente:

Gezocht op City Data Amsterdam en google. Op City Data Amsterdam zou er een puntenfile van de ov-haltes gedownload kunnen worden. Echter wordt er een foutieve link aangeboden waardoor de bestanden niet te vinden zijn.

De achtergrond van het verzoek is wel interessant: de student wil de haltes voor en na 22 juli vergelijken - dat is de dag waarop de Noord-Zuidlijn ging rijden. Wellicht om te analyseren wat de gevolgen zijn voor de loopafstand naar de dichtstbijzijnde halte - en voor wie. Ben benieuwd.

UPDATE 23 november 2018 - Er wordt aan gewerkt.

UPDATE 1 februari 2019 - De urls op het dataplatform zijn veranderd: «De achtergrond hiervan is dat we beter leesbare en vindbare links gaan gebruiken. Ook hebben we meteen gezorgd dat links naar datasets niet meer op de titel gebaseerd zijn, zodat er ook geen aanleiding meer is om die links nog te wijzigen.»

Wie fietst er over de Dafne Schippersbrug

Als het goed is gaat maandag de Dafne Schippers fietsbrug in Utrecht weer open, na een korte onderhoudsbeurt. Ik heb een speciale vand met deze brug: hij opende op mijn eerste werkdag in Leidsche Rijn en sindsdien ligt hij op m’n favoriete route.

Wie gebruikt deze brug nog meer? Met de gebruikelijke slag om de arm kunnen gegevens van de Fietstelweek een beeld geven. De grafieken hieronder laten per rijrichting zien hoe laat fietsers de bruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal gebruiken.

’s Ochtends is er een piek in het aantal fietsers dat van Leidsche Rijn (west) naar centrum (oost) fietst; rond 5 uur ’s middags een piek in de andere richting. Waarschijnlijk zijn de bruggen populair bij forensen uit Leidsche Rijn. Dat komt niet echt als een verrassing: als je tijdens de ochtendspits naar Leidsche Rijn fietst dan passeer je enorme aantallen fietsers die in tegengestelde richting fietsen.

Op de kaart hieronder zie je de routes van fietsers die de bruggen gebruiken. Van boven naar beneden gaat het om de Gele Brug (Hogeweidebrug), de Dafne Schippersbrug en de De Meernbrug.

Veel fietsers lijken de bruggen te gebruiken om naar een lokatie in de buurt van Utrecht CS te gaan. Gebruikers van de De Meernbrug en de Dafne Schippersbrug kiezen voor prettige routes die samenkomen bij de Leidseweg. Gebruikers van de Gele Brug gebruiken vaak de niet zo prettige route langs de Vleutenseweg of de iets betere route langs het spoor.

Uit onderzoek blijkt dat fietsers niet altijd voor de kortste route kiezen; de kwaliteit van de fietspaden speelt ook een rol.

Maar de kaart suggereert dat veel fietsers voor de kortste route kiezen, ook al is er een prettiger alternatief. Zo lijken weinig fietsers uit het noordelijke deel van Leidsche Rijn gebruik te maken van de Dafne Schippersbrug of van de route langs de Keulsekade (met die laatste route bespaar je jezelf lange wachttijden bij stoplichten).

Zie ook deze analyse van DUIC, die laat zien dat de brug niet alleen populair is bij fietsers maar ook bij hardlopers - terecht gezien de naam van de brug.

Tags: 

Airbnb-vrije wijken

Afgelopen week heeft Sofyan Mbarki (PvdA) een motie ingediend om vakantieverhuur te verbieden in Amsterdamse wijken als de Haarlemmerbuurt, de Kinkerbuurt en de Wallen. Een concentratie van vakantieverhuur zorgt voor stijgende huizenprijzen, afnemende sociale cohesie, toenemende druk op de woningmarkt en ongelijkheid, aldus Mbarki. De motie krijgt steun van een ruime meerderheid van de raad.

Het stadsbestuur wil de motie uitvoeren, al wil wethouder Laurens Ivens (SP) wel nog naar de juridische kant kijken. Hij ziet de wijken die Mbarki noemt als geschikte kandidaten voor een verbod op vakantieverhuur, maar sluit niet uit dat andere wijken gekozen zullen worden.

Welke wijken zouden in aanmerking komen? Je zou kunnen kijken naar de Airbnb-dichtheid, zoals die te zien is op de kaart hieronder (voor slagen om de arm zie Method in de Engelstalige versie van dit artikel).

Het zal niet verbazen dat wijken met een hoge Airbnb-dichtheid overlappen met de gebieden waar veel klachten zijn over vakantieverhuur: Centrum-West, Centrum-Oost, Westerpark, Oud-West/De Baarsjes en De Pijp/Rivierenbuurt (bron).

Airbnb claimt regelmatig dat het bijdraagt aan toerismespreiding omdat een groot deel van het aanbod buiten het centrum ligt. De kaart suggereert echter dat Airbnb sterk geconcentreerd is in wijken als de Wallen, de Jordaan, de Pijp en de Kinkerbuurt. Een deel van die wijken ligt buiten het centrum, maar even goed lijkt er eerder sprake van concentratie dan van spreiding.

Deze wijken lijken geschikte kandidaten voor een verbod op vakantieverhuur, maar wellicht wil Ivens ook anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Er zijn verschillende wijken waar de Airbnb-dichtheid nu nog relatief laag is, maar waar Airbnb de afgelopen drie jaar is verdubbeld of zelfs bijna verdriedubbeld: de Transvaalbuurt, Hoofdweg e.o., de Van Galenbuurt en de Westindische Buurt.

UPDATE - Er is terecht op gewezen dat Airbnb-dichtheid voor een deel de adressendichtheid weerspiegelt. Een alternatieve maatstaf zou zijn om Airbnb te relateren aan het aantal adressen of inwoners. Dit zou echter hoge waardes opleveren voor sommige gebieden met een lage bevolkingsdichtheid, waar vakantieverhuur minder als probleem ervaren lijkt te worden dan in sommige dichtbevolkte gebieden.

Zie ook:

  • Werkt toerismespreiding? Een analyse van Lonely Planetkaarten
  • De afspraak tussen Amsterdam en Airbnb: een verkennende analyse met open data

Na de kiezersopstand: Samenwerking in de Amsterdamse gemeenteraad

De verkiezing van 21 maart liep uit op een kiezersopstand. Vier nieuwe partijen werden in de raad gekozen, vooral dankzij kiezers in de minder rijke buurten aan de rand van de stad. Inmiddels zijn we een half jaar verder. Hoe verloopt de samenwerking tussen de gevestigde en de nieuwe partijen?

Interessante vraag, maar laten we eerst kijken naar de samenwerking in de vorige raad. Er was een linkse meerderheid in de raad, maar het college was relatief rechts (D66, SP en VVD). Er was een effectieve oppositie, waarbij GroenLinks en PvdA regelmatig samenwerkten bij het indienen van moties en amendementen.

De grafiek hieronder toont samenwerking in de huidige raad. Het samenwerkingspatroon is flink veranderd.

De grafiek suggereert dat er drie clusters zijn. Eén bestaat uit de coalitiepartijen GroenLinks, D66, PvdA, en SP. Het tweede cluster bestaat uit de rechtse / conservative partijen VVD, CDA, FvD en PvdO. En het derde bestaat uit DENK, BIJ1 en ChristenUnie. De Partij voor de Dieren lijkt een relatieve buitenstaander, althans op basis van deze maatstaf.

Oppositie

Lukt het de oppositiepartijen ondanks hun onderlinge verdeeldheid om invloed uit te oefenen? Een interessante graadmeter is of het lukt om voorstellen aangenomen te krijgen waar tenminste één coalitiepartij tegen is. Dat is tot nog toe twee keer gelukt.

Het eerste geval was een motie van Diederik Boomsma (CDA) die vroeg om parkeervergunningen voor mensen die een eigen garage hebben, maar die hem inmiddels hebben verbouwd. Van de coalitiepartijen stemde GroenLinks tegen: «Het blijft een feit dat je welbewust ervoor hebt gekozen een andere functie in de garage uit te oefenen en daarmee wentel je je parkeerbehoefte op de straat af.»

Het tweede was een motie van Sylvana Simons (BIJ1) waarin het college wordt gevraagd om leraren te steunen in hun acties voor een eerlijke beloning. De PvdA stemde tegen, met als argument dat de wethouder zich al had uitgesproken.

Thema’s

Om een beeld te krijgen van de prioriteiten van de nieuwe partijen, hieronder enkele voorbeelden van onderwerpen waarover hun fractievoorzitters voorstellen hebben gedaan:

Mourad Taimounti (DENK): parkeren, bestrijden racisme, jongeren.
Annabel Nanninga (Forum voor Democratie): sluiten moskee, vrijheid van meningsuiting.
Don Ceder (ChristenUnie): schulden en armoede.
Sylvana Simons (BIJ1): vluchtelingen, transgenderzorg, lerarensalarissen.

De moties zijn hier te vinden, en hier is een Pythonscript om ze te verwerken.

Tags: 

Pages