salonanarchist | leunstoelactivist

Zeeuws Meisje en de snorfietslobby

Valhelm op bromfiets verplicht; drukke handel in helmen in de winkels op de eers…

Foto: Hans Peters / Anefo, 1 februari 1975, CC BY 4.0

Het Amsterdamse raadslid Jan-Bert Vroege (D66) wil de snorfiets afschaffen: «Het is begonnen als een vervoermiddel voor Zeeuwse meisjes, die door hun klederdracht geen helm op konden, maar het is uit de hand gelopen».[1] De Joop ging dat factchecken en concludeerde dat Zeeuwse klederdracht helemaal geen rol heeft gespeeld bij de invoering van de snorfiets. Vroege reageerde met een «mea culpa aan alle Zeeuwse meisjes».

Toch is het verhaal niet helemaal uit de lucht gegrepen. In verschillende kranten verscheen in december 1974 een foto van een bijeenkomst in Middelburg waar ‘een groot aantal’ Zeeuwse vrouwen protesteerde tegen de invoering van een helmplicht voor brommers, omdat die niet bij hun klederdracht zou passen. «Zonder bromfiets kunnen we niet naar de kerk of op familiebezoek», schreven ze in een protestbrief aan minister Westerterp.

Ze waren niet de enigen: 150 Spakenburgse vrouwen protesteerden om dezelfde reden tegen de ‘helmenwet’. Maar het Dagblad van het Noorden kwam al snel met een foto van twee Spakenburgse bromfietsters in klederdracht, met helm op: «Het rumoer uit de folkloristische hoek is kennelijk verstomd».

Maar in de kern klopt het verhaal van de Joop: de snorfiets kwam er vooral dankzij een lobby van het bedrijfsleven en hun belangenclub, de RAI. De minister erkende dat het bedrijfsleven ‘met enig ongeduld’ uitzag naar een besluit over toelating van de snorfiets.[2] De helmplicht had ervoor gezorgd dat er minder brommers werden verkocht, dus een nieuwe afzetmarkt was welkom.

Het ‘rumoer’ rond de klederdracht was dan misschien verstomd, maar er werd nog steeds gedaan alsof de snorfiets vooral een oplossing was voor specifieke vrouwenproblemen. De verplichte brommerhelm ging niet samen met hun haardracht en ze vonden hem niet elegant of lastig bij het winkelen, aldus de kranten.

Toen in 1976 de eerste kritiek kwam dat snorfietsen gevaarlijk, duur en milieuonvriendelijk waren, reageerde een fabrikant: «Men moet niet vergeten dat het vooral oudere mensen, bejaarden en vrouwen zijn die snorren. Die zie ik nog niet onder hun snorfiets liggen sleutelen om met allerlei technische handgrepen de motor op te voeren.»

Kortom, allerlei clichés over vrouwen werden erbij gehaald om de snorfiets te legitimeren. Maar in werkelijkheid bleek al gauw dat hij vooral door mannen werd gebruikt.


  1. Omroep Zeeland maakte ervan dat het raadslid de Zeeuwen de schuld gaf van de verkeerschaos in Amsterdam. De foto die ze bij het verhaal hebben geplaatst is natuurlijk geshopt.  ↩

  2. Zie verslag (via Fietsersbond).  ↩

Jammer! De Joep-fiets wordt niet meer gemaakt

Foto: Gonca Akyar

Ik denk dat de Joep-fiets - en de damesversie Ari - in 2008 zijn ontstaan. De Utrechtse fietsenmaker Joep Salden ontwierp een sobere, functionele fiets, zonder overbodige accessoires. Als enige concessie zat er een fietsbel op. «Die heb je wel nodig want op deze fiets haal je iedereen in», zei Salden toen ik in 2009 mijn grijsgroene Joep kocht.

Ik ben content met m’n Joep en ik ben niet de enige: de Utrechtse fietswethouder Lot van Hooijdonk heeft er ook een. TestKees, de fietsentester van de Fietsersbond, heeft in 2009 een aantal snelle stadsfietsen getest. Zijn conclusie destijds:

Joep en Ari vallen vooral op door de minimale afmontage en de prachtige klassieke uitstraling. Het frame en de onderdelen passen goed bij elkaar. (…) Hij is duidelijk sneller dan de VanMoof en veel sneller dan de luxe stadsfietsen met versnellingsnaaf en vering die in Nederland jaren zo populair was.

Dat de fiets er mooi uitziet, kwam voor Salden op de tweede plaats. «Leuk dat mensen zo enthousiast over het uiterlijk zijn, maar ik wil toch vooral dat ze hier wegfietsen met de gedachte: dat rijdt lekker!», zei hij in een interview. De fiets moest zeker tien jaar meegaan.

Navolging

Toeval of imitatie: inmiddels zijn er verschillende fietsmodellen in omloop die qua ontwerp en kleurstelling doen denken aan de fietsen van Salden. Neem bijvoorbeeld de citybike, inmiddels omgedoopt tot koeriersfiets, waar de Hema in 2011 mee kwam. Oppervlakkig gezien lijken ze wel erg op de Joep en Ari - al is de uitvoering inferieur, met dikke aluminium buizen en een comfortzadel.

In Amsterdam ben ik ooit aangesproken door de eigenaren van een fietsenwinkel op het Weesperplein. Ze zeiden dat mijn Joep een mooie fiets was, maar wel een imitatie van de Achielle-fietsen die ze zelf verkochten. Ik denk niet dat het klopt dat Salden Achielle heeft geïmiteerd. Wel heeft Achielle mooie Sam en Saar fietsen die overeenkomsten tonen met de Joep en Ari.[1]

Wat wel weer interessant is, is dat Salden z’n frames in België liet maken. Achielle zit ook in België en is ontstaan uit een familiebedrijf van framebouwers. Het zou zomaar kunnen dat de Joep-frames door Achielle zijn gemaakt.

Update: Achielle meldt op Twitter dat de Joep-fietsen inderdaad door hun werden gemaakt en dat het frame hetzelfde is als dat van de Sam en Saar.

Er heeft ook wel eens iemand gezegd dat m’n Joep aan de Amsterdamse VanMoof doet denken, maar daar kan ik het niet mee eens zijn. Smaken verschillen, maar volgens mij is de Joep sober en elegant en de VanMoof geen van beide.

Gestopt

Mijn Joep staat tegenwoordig in Utrecht, waar ik werk. Hij ziet er een stuk doorleefder uit dan toen ik hem kocht, maar het blijft een hele mooie fiets. Bovendien rijdt hij nog altijd als een trein, ook al is er nauwelijks onderhoud aan gedaan.

Ondertussen was ik op zoek naar een nieuwe fiets voor in Amsterdam. Ik dacht: ik koop gewoon nog een Joep. Maar de website van Salden’s fietsenwinkel, Het Fietspad, is uit de lucht en het telefoonnummer is afgesloten.

Op het adres van Het Fietspad zit tegenwoordig een andere fietsenwinkel, Cycleworks, waar mooie oude racefietsen aan de muur hangen. Ze wisten me te vertellen dat Salden er definitief mee is gestopt. Ruim anderhalf jaar geleden al, zo is me inmiddels duidelijk.[2] Jammer!

Inmiddels heb ik een bestelling geplaatst voor een glimmend zwarte Achielle Sam met path racer stuur. Ook erg mooi.


  1. Zeker in de uitvoering met het lichtgebogen Miel-stuur. De oudste verwijzingen naar de Sam en Saar die ik op Google kon vinden zijn uit 2010 - vandaar dat het me sterk lijkt dat Salden ze heeft geïmiteerd.  ↩

  2. Volgens de KvK is Het Fietspad per 14 januari 2015 opgeheven.  ↩

Ontdek belastingparadijs Amsterdam

In 2012 heb ik de geografische ontwikkeling van de Amsterdamse trustkantoren in kaart gebracht. Sinds 2006 waren er veel van naam veranderd of verhuisd, waardoor vier belangrijke concentraties overbleven: Zuidoost, Prins Bernhardplein, Zuidas en Naritaweg.

Onlangs ontdekte ik een nieuwe kaart (pdf) van belastingparadijs Amsterdam. Afgaand op deze kaart lijkt de geografie van de belastingontwijking sinds 2012 niet meer ingrijpend te zijn veranderd. De kaart is online gezet door Action Aid ter gelegenheid van hun AMSTERDAM TAX TOUR - THE BIKE EDITION, aanstaande vrijdag 9 september. Klinkt leuk en ik had graag meegefietst, maar helaas valt dit samen met een eerdere afspraak.

Overigens heeft Wired een wereldkaart over belastingontwijking gemaakt, waar Amsterdam ook op staat.

Tags: 

In 1960 hadden 29 Kamerleden een vakbondsachtergrond. Nu nog negen

Na de oorlog had bijna één op de vijf Tweede Kamerleden een vakbondsachtergrond (tot 1956 had de Tweede Kamer 100 leden), maar dat is inmiddels ingrijpend veranderd. In 1960 waren er 29 Kamerleden met een vakbondsachtergrond; momenteel zijn er nog maar negen.1 De grootste daling vond plaats tussen 1960 en 1980.

De positie van werkenden is er sinds 1980 niet beter op geworden - mede als gevolg van overheidsbeleid.2 Het aantal mensen met onzeker werk neemt toe, het sociale vangnet is gedeeltelijk afgebroken en werkenden krijgen een steeds kleiner deel van de opbrengst van hun arbeid. Deregulering en privatiseringen leiden in veel sectoren tot felle concurrentie die wordt uitgevochten ten koste van werkenden. Bezuinigingen ondermijnen de kwaliteit van publieke diensten en hebben veel banen gekost.

De kerntaak van vakbonden is om werknemers te helpen zich te organiseren, zodat ze niet machteloos staan tegenover hun werkgever. Maar de politiek bepaalt voor een belangrijk deel de spelregels op de arbeidsmarkt. Vakbonden mogen zich daarom best wat assertiever met de politiek bezighouden - bijvoorbeeld door hun achterban te mobiliseren om te gaan stemmen bij verkiezingen. Ook is het belangrijk om kaderleden op te leiden voor leidende posities in de bond en in de politiek.

Methode

Voor uitleg hoe de gegevens zijn verzameld en geanalyseerd, zie de Engelstalige versie van dit artikel.

Aanvulling: gekozen kandidaten

Al met al zijn er 11 vakbondsmensen in de Kamer gekomen.

Corrie van Brenk (50PLUS)
Gijs van Dijk (PvdA)
Cem Laçin (SP)
Lilian Marijnissen (SP)
Pieter Omtzigt (CDA)
Zihni Özdil (GroenLinks)
Nevin Özütok (GroenLinks)
Michel Rog (CDA)
Linda Voortman (GroenLinks)
Lisa Westerveld (GroenLinks)
Dennis Wiersma (VVD)

Aanvulling: Kandidatenlijsten 2017

Concept-kandidatenlijst PvdA

5. Gijs van Dijk. Vice-voorzitter FNV.
9. William Moorlag. Voormalig vakbondsbestuurder bij de FNV.
11. John Kerstens. Tweede Kamerlid en voormalig voorzitter van FNV Bouw.
15. Richard Moti. Vakbondsbestuurder bij de FNV.
32. Mei Li Vos. Voormalig voorzitter Alternatief voor Vakbond.
43. Erik Pentenga. Vakbondsbestuurder Flex bij de FNV.

De hele lijst

Concept-kandidatenlijst GroenLinks

4. Linda Voortman. Oud-bestuurder FNV Bondgenoten, was actief in de schoonmakerscampagne.
7. Zihni Özdil. Bestuurslid Nederlandse Vereniging van Journalisten.
11. Nevin Özütok. Oud-bestuurder FNV Bondgenoten.
13. Lisa Westerveld. Persvoorlichter en lobbyist bij de Algemene Onderwijsbond.
24. Arno Bonte. Is woordvoerder geweest bij ABVAKABO FNV.
De hele lijst

Concept-kandidatenlijst 50PLUS

4. Corrie van Brenk. Sectorhoofd FNV Zorg en Welzijn en voormalig voorzitter van ABVAKABO FNV.
De hele lijst

Concept-kandidatenlijst VVD

11. Dennis Wiersma. Oud-voorzitter FNV Jong.
De hele lijst

Concept-kandidatenlijst SP

3. Lilian Marijnissen. Gaf tot voor kort leiding aan de organising-campagnes van de FNV.
10. Cem Lacin. Vakbondsbestuurder FNV.
22. Ron Meyer. Voormalig vakbondsbestuurder FNV, onder meer bekend van de schoonmakerscampagne.
De hele lijst

Concept-kandidatenlijst CDA

4. Pieter Omtzigt (actief geweest bij jongerenorganisatie CNV).
14. Michel Rog (was bestuurder bij de Unie en voorzitter van CNV Onderwijs).
19. Evert-Jan Slootweg (had verschillende functies bij het CNV).
De hele lijst.


  1. In sommige Europese landen wordt de relatie tussen politiek en vakbeweging vooral gezien als een zaak van de sociaal-democratische partijen. In Nederland zijn er daarnaast veel christen-democratische Kamerleden met een vakbondsachtergrond. Hun aantal laat een vergelijkbare ontwikkeling zien als de sociaal-democratische Kamerleden met een vakbondsachtergrond. De huidige Kamerleden met een vakbondsachtergrond zijn Harm Brouwer (PvdA, FNV), Sjoera Dikkers (PvdA, CNV), Fatma Koser Kaya (D66, FNV), John Kerstens (PvdA, FNV) Jesse Klaver (GroenLinks, CNV), Pieter Omtzigt (CDA, CNV), Michel Rog (CDA, CNV), Paul Ulenbelt (SP, FNV / NVV) en Linda Voortman (GroenLinks, FNV). Update december 2016: In dit overzicht ontbreekt Mei Li Vos, voormalig voorzitter Alternatief voor Vakbond (een organisatie waarover uiteenlopend wordt gedacht maar die zichzelf omschrijft als vakbond).

  2. Daarmee beweer ik niet dat het overheidsbeleid een rechtstreeks gevolg is van de achtergrond van Kamerleden - waarschijnlijk is de relatie complexer.

Tags: 

Pretentieuze instellingsnamen

Ik weet zeker dat ik erover gelezen heb, al weet ik niet meer waar: instellingen die een pseudohistorische fantasienaam aannemen, al dan niet na een fusie. Vaak namen waar ‘ae’ in voorkomt, of eventueel ‘ck’ of ‘gh’. Het komt trouwens niet alleen voor bij instellingen (‘Daelzicht’), maar ook bijvoorbeeld bij kantoorpanden (Rivierstaete).

Zou het vaak voorkomen? Een deel van het antwoord vind je op de kaart.

[Update] - Hier wordt het verschijnsel ook al aan de kaak gesteld!

Tags: 

Pages