salonanarchist | leunstoelactivist

Het breedste fietspad van Nederland

IMG_5420_ed

Ik was altijd een beetje jaloers op de Berlijners omdat ze op het voormalige vliegveld Tempelhof mogen fietsen. Ik had wel eens gelezen dat er fietsexcursies zijn op de oude vliegbasis Soesterberg - maar onder begeleiding in een groep rijden doet een beetje afbreuk aan het hele idee. Nu blijkt dat je ook zonder excursie op de startbaan mag (buiten het broedseizoen dan toch). Fijn.

Tags: 

Ongelijkheid bij verkiezingen

Er is veel te doen geweest over de opkomst bij de Amerikaanse presidentsverkiezing, maar ook in Nederland is de opkomst ongelijk en het kan geen kwaad daar af en toe bij stil te staan. Jongeren, laag opgeleiden en mensen met lage inkomens gaan minder vaak stemmen, wellicht omdat ze minder vertrouwen hebben dat de politiek rekening houdt met hun belangen.

Inkomen, opkomst en stemgedrag verschillen per buurt. De confettiplot hieronder illustreert dat aan de hand van de Tweede Kamerverkiezing van 2012 in Amsterdam.

Het beeld is duidelijk: in rijke buurten gaan meer mensen stemmen en ze stemmen vaak op VVD of D66 - partijen die staan voor een liberaal economisch beleid. In armere buurten zijn PvdA en SP populairder, maar hier gaan relatief weinig mensen naar de stembus.

Het feit dat er zulke grote verschillen in opkomst zijn roept de vraag op waarom er in Nederland nauwelijks serieuze campagnes worden gevoerd om de opkomst te bevorderen. Er is genoeg wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van zulke campagnes.

Klik op de links onder de grafiek om opkomst, linkse stemmen of liberale stemmen te zien. Hier is een grotere versie van de grafiek - al zal het op een mobiel scherm niet zoveel verschil maken.

Methode

Het vergelijken van verkiezingsuitslagen op buurtniveau met inkomensgegevens van de inwoners van die buurten gaat niet helemaal goed, omdat kiezers niet verplicht zijn om in hun eigen buurt te stemmen. Enkele buurten zoals Station-Zuid WTC en omgeving heb ik buiten beschouwing gelaten omdat er in die buurten stembureaus op stations zijn waar relatief veel mensen van buiten de buurt gaan stemmen.

De correlaties zijn vrij robuust. Je vindt ze ook als je naar het stemgedrag in Amsterdamse buurten bij de gemeenteraadsverkiezing van 2014 kijkt, of naar verschillen tussen gemeenten in heel Nederland bij de Tweede Kamerverkiezing in 2012 (bij dat laatste voorbeeld zijn de correlaties wat minder sterk). Data en scripts hier.

Tags: 

Linkse samenwerking in de Amsterdamse gemeenteraad

Afgelopen week nam de Amsterdamse gemeenteraad een initiatiefvoorstel aan om belastingontwijking aan te pakken. Op dezelfde dag werd een motie aangenomen waarin het stadsbestuur opdracht krijgt om 30% sociale woningbouw te realiseren op de Zuidas. Goede initiatieven, allebei het resultaat van linkse samenwerking in de raad.

Het stadsbestuur in Amsterdam is over het algemeen relatief rechts; daarom is het belangrijk dat linkse partijen in de raad het beleid bijsturen. Maar lukt het linkse partijen om samen te werken en durft de SP als coalitiepartij afstand te nemen van het college? Een deel van het antwoord op die vragen valt te vinden door te kijken naar moties en amendementen.

De grafiek laat zien hoeveel moties en amendementen zijn aangenomen ondanks het feit dat tenminste één coalitiepartij tegenstemde. De grijze kolommen tonen de totaalaantallen; de donkerrode laten zien hoeveel van die voorstellen zijn aangenomen dankzij linkse samenwerking.

Ik moet zeggen dat het me alles meevalt. Na de verkiezing van maart 2014 heeft de nieuwe raad een paar maanden de kat uit de boom gekeken. Vanaf eind 2014 stelt de raad zich kritischer op en werken linkse partijen vaker samen om het collegebeleid bij te sturen.

Ik heb ook gekeken welke partijen het initiatief nemen voor linkse samenwerking.[1] Dat levert voor de huidige raadsperiode het volgende beeld op:

  • GroenLinks: 62
  • SP: 30
  • PvdA: 28
  • D66: 18
  • PvdD: 10
  • CDA: 1

GroenLinks lijkt dus vaak het voortouw te nemen. Tijdens de vorige raadsperiode, toen GroenLinks in een coalitie zat met PvdA en VVD, was het beeld overigens niet veel anders.

Methode

Linkse samenwerking heb ik gemakshalve geoperationaliseerd als voorstellen die zijn aangenomen met steun van SP, PvdA en GroenLinks en met tegenstemmen van tenminste één coalitiepartij.

De gemeente heeft uitslagen gepubliceerd vanaf begin 2013 tot en met half september 2016. Het is dus mogelijk dat er nog moties en amendementen uit de tweede helft van september 2016 ontbreken. De uitslagen zijn gepubliceerd in een excelbestand dat ik al eens eerder heb gebruikt. Destijds schreef ik erover:

Aan de ene kant is het fantastisch dat deze informatie beschikbaar wordt gesteld. Aan de andere kant is dit bestand een beest dat slechts met flink wat regels code getemd kan worden. […] Gezien de complexiteit van het bestand valt niet voor honderd procent uit te sluiten dat er een keer iets mis kan zijn gegaan met het classificeren van de voorstellen.

Dat is nog steeds van toepassing.[2]


  1. Althans, de partij van de eerste indiener van de motie of het amendement. Misschien doe ik daarmee niet helemaal recht aan raadsleden die achter de schermen een rol spelen bij de totstandkoming van samenwerking.
     ↩

  2. Hier is een bijgewerkte versie van het script waarmee ik de gegevens heb verwerkt.  ↩

Tags: 

Zeeuws Meisje en de snorfietslobby

Valhelm op bromfiets verplicht; drukke handel in helmen in de winkels op de eers…

Foto: Hans Peters / Anefo, 1 februari 1975, CC BY 4.0

Het Amsterdamse raadslid Jan-Bert Vroege (D66) wil de snorfiets afschaffen: «Het is begonnen als een vervoermiddel voor Zeeuwse meisjes, die door hun klederdracht geen helm op konden, maar het is uit de hand gelopen».[1] De Joop ging dat factchecken en concludeerde dat Zeeuwse klederdracht helemaal geen rol heeft gespeeld bij de invoering van de snorfiets. Vroege reageerde met een «mea culpa aan alle Zeeuwse meisjes».

Toch is het verhaal niet helemaal uit de lucht gegrepen. In verschillende kranten verscheen in december 1974 een foto van een bijeenkomst in Middelburg waar ‘een groot aantal’ Zeeuwse vrouwen protesteerde tegen de invoering van een helmplicht voor brommers, omdat die niet bij hun klederdracht zou passen. «Zonder bromfiets kunnen we niet naar de kerk of op familiebezoek», schreven ze in een protestbrief aan minister Westerterp.

Ze waren niet de enigen: 150 Spakenburgse vrouwen protesteerden om dezelfde reden tegen de ‘helmenwet’. Maar het Dagblad van het Noorden kwam al snel met een foto van twee Spakenburgse bromfietsters in klederdracht, met helm op: «Het rumoer uit de folkloristische hoek is kennelijk verstomd».

Maar in de kern klopt het verhaal van de Joop: de snorfiets kwam er vooral dankzij een lobby van het bedrijfsleven en hun belangenclub, de RAI. De minister erkende dat het bedrijfsleven ‘met enig ongeduld’ uitzag naar een besluit over toelating van de snorfiets.[2] De helmplicht had ervoor gezorgd dat er minder brommers werden verkocht, dus een nieuwe afzetmarkt was welkom.

Het ‘rumoer’ rond de klederdracht was dan misschien verstomd, maar er werd nog steeds gedaan alsof de snorfiets vooral een oplossing was voor specifieke vrouwenproblemen. De verplichte brommerhelm ging niet samen met hun haardracht en ze vonden hem niet elegant of lastig bij het winkelen, aldus de kranten.

Toen in 1976 de eerste kritiek kwam dat snorfietsen gevaarlijk, duur en milieuonvriendelijk waren, reageerde een fabrikant: «Men moet niet vergeten dat het vooral oudere mensen, bejaarden en vrouwen zijn die snorren. Die zie ik nog niet onder hun snorfiets liggen sleutelen om met allerlei technische handgrepen de motor op te voeren.»

Kortom, allerlei clichés over vrouwen werden erbij gehaald om de snorfiets te legitimeren. Maar in werkelijkheid bleek al gauw dat hij vooral door mannen werd gebruikt.


  1. Omroep Zeeland maakte ervan dat het raadslid de Zeeuwen de schuld gaf van de verkeerschaos in Amsterdam. De foto die ze bij het verhaal hebben geplaatst is natuurlijk geshopt.  ↩

  2. Zie verslag (via Fietsersbond).  ↩

Jammer! De Joep-fiets wordt niet meer gemaakt

Foto: Gonca Akyar

Ik denk dat de Joep-fiets - en de damesversie Ari - in 2008 zijn ontstaan. De Utrechtse fietsenmaker Joep Salden ontwierp een sobere, functionele fiets, zonder overbodige accessoires. Als enige concessie zat er een fietsbel op. «Die heb je wel nodig want op deze fiets haal je iedereen in», zei Salden toen ik in 2009 mijn grijsgroene Joep kocht.

Ik ben content met m’n Joep en ik ben niet de enige: de Utrechtse fietswethouder Lot van Hooijdonk heeft er ook een. TestKees, de fietsentester van de Fietsersbond, heeft in 2009 een aantal snelle stadsfietsen getest. Zijn conclusie destijds:

Joep en Ari vallen vooral op door de minimale afmontage en de prachtige klassieke uitstraling. Het frame en de onderdelen passen goed bij elkaar. (…) Hij is duidelijk sneller dan de VanMoof en veel sneller dan de luxe stadsfietsen met versnellingsnaaf en vering die in Nederland jaren zo populair was.

Dat de fiets er mooi uitziet, kwam voor Salden op de tweede plaats. «Leuk dat mensen zo enthousiast over het uiterlijk zijn, maar ik wil toch vooral dat ze hier wegfietsen met de gedachte: dat rijdt lekker!», zei hij in een interview. De fiets moest zeker tien jaar meegaan.

Navolging

Toeval of imitatie: inmiddels zijn er verschillende fietsmodellen in omloop die qua ontwerp en kleurstelling doen denken aan de fietsen van Salden. Neem bijvoorbeeld de citybike, inmiddels omgedoopt tot koeriersfiets, waar de Hema in 2011 mee kwam. Oppervlakkig gezien lijken ze wel erg op de Joep en Ari - al is de uitvoering inferieur, met dikke aluminium buizen en een comfortzadel.

In Amsterdam ben ik ooit aangesproken door de eigenaren van een fietsenwinkel op het Weesperplein. Ze zeiden dat mijn Joep een mooie fiets was, maar wel een imitatie van de Achielle-fietsen die ze zelf verkochten. Ik denk niet dat het klopt dat Salden Achielle heeft geïmiteerd. Wel heeft Achielle mooie Sam en Saar fietsen die overeenkomsten tonen met de Joep en Ari.[1]

Wat wel weer interessant is, is dat Salden z’n frames in België liet maken. Achielle zit ook in België en is ontstaan uit een familiebedrijf van framebouwers. Het zou zomaar kunnen dat de Joep-frames door Achielle zijn gemaakt.

Update: Achielle meldt op Twitter dat de Joep-fietsen inderdaad door hun werden gemaakt en dat het frame hetzelfde is als dat van de Sam en Saar.

Er heeft ook wel eens iemand gezegd dat m’n Joep aan de Amsterdamse VanMoof doet denken, maar daar kan ik het niet mee eens zijn. Smaken verschillen, maar volgens mij is de Joep sober en elegant en de VanMoof geen van beide.

Gestopt

Mijn Joep staat tegenwoordig in Utrecht, waar ik werk. Hij ziet er een stuk doorleefder uit dan toen ik hem kocht, maar het blijft een hele mooie fiets. Bovendien rijdt hij nog altijd als een trein, ook al is er nauwelijks onderhoud aan gedaan.

Ondertussen was ik op zoek naar een nieuwe fiets voor in Amsterdam. Ik dacht: ik koop gewoon nog een Joep. Maar de website van Salden’s fietsenwinkel, Het Fietspad, is uit de lucht en het telefoonnummer is afgesloten.

Op het adres van Het Fietspad zit tegenwoordig een andere fietsenwinkel, Cycleworks, waar mooie oude racefietsen aan de muur hangen. Ze wisten me te vertellen dat Salden er definitief mee is gestopt. Ruim anderhalf jaar geleden al, zo is me inmiddels duidelijk.[2] Jammer!

Inmiddels heb ik een bestelling geplaatst voor een glimmend zwarte Achielle Sam met path racer stuur. Ook erg mooi.


  1. Zeker in de uitvoering met het lichtgebogen Miel-stuur. De oudste verwijzingen naar de Sam en Saar die ik op Google kon vinden zijn uit 2010 - vandaar dat het me sterk lijkt dat Salden ze heeft geïmiteerd.  ↩

  2. Volgens de KvK is Het Fietspad per 14 januari 2015 opgeheven.  ↩

Pages